Cyjanotypia wcale nie musi być niebieska. Charakterystyczny błękit pruski jest naturalnym kolorem obrazu powstającego w tym procesie, ale gotową odbitkę można tonować, uzyskując całą gamę innych barw – od chłodnych szarości i czerni po brązy i ciepłe odcienie.
Jednym z najprostszych sposobów zmiany barwy cyjanotypii jest wykorzystanie substancji zawierających garbniki, na przykład czarnej herbaty.
Tonowanie cyjanotypii herbatą
Do tonowania przygotowujemy bardzo mocny napar z czarnej herbaty, pozostawiamy go do ostygnięcia, a następnie zanurzamy w nim gotową odbitkę.
Zazwyczaj lepsze efekty udaje się uzyskać, jeśli wcześniej pozwolimy cyjanotypii całkowicie wyschnąć i utlenić się – na przykład przez około 24 godziny – a przed tonowaniem ponownie namoczymy ją w wodzie.
W czasie kąpieli barwa obrazu stopniowo się zmienia. Ostateczny efekt zależy jednak od wielu czynników: rodzaju herbaty, jej stężenia, czasu tonowania, papieru oraz charakteru samej odbitki.
 |
| Cyjanotypia tonowana, fot. Radosław Brzozowski |
Tonowanie herbatą ma również wady
Jest to rozwiązanie proste i łatwo dostępne, ale ma również swoje ograniczenia.
Herbata może dość silnie zabarwiać papier. W rezultacie zmienia się nie tylko kolor samego obrazu, lecz również światła odbitki, które mogą stracić swoją pierwotną czystość. Cała praca może przez to stać się ciemniejsza i mniej kontrastowa.
Tonowanie może również trwać stosunkowo długo, a przygotowany napar najlepiej traktować jako roztwór do bieżącego wykorzystania, a nie toner przeznaczony do długiego przechowywania.
Herbata jest przy tym tylko jednym z wielu sposobów tonowania cyjanotypii. Zastosowanie innych substancji i sposobów obróbki pozwala uzyskiwać bardzo różne efekty kolorystyczne.
Warto więc pamiętać, że cyjanotypia nie musi być niebieska – charakterystyczny błękit może być jedynie punktem wyjścia do dalszej pracy nad obrazem.
dr Radosław Brzozowski