fotografia • historyczne procesy fotograficzne • badania • publikacje
Radosław Brzozowski jest fotografem, doktorem sztuki i badaczem historycznych procesów fotograficznych. Od lat zajmuje się dawnymi technikami fotografii — jako artysta, praktyk i badacz. Interesuje go nie tylko odtwarzanie historycznych receptur, ale przede wszystkim zrozumienie, w jaki sposób fotografia powstawała, jak zmieniały się jej materiały i technologie oraz jak dawne procesy mogą funkcjonować we współczesnej fotografii.
Pracuje z mokrym kolodionem i ambrotypią, gumą chromianową, techniką pigmentową i olejną, rezynotypią, papierem solnym, albuminą, platynotypią i palladotypią oraz oraz pozostałymi historycznymi procesami negatywowymi. Łączy praktykę warsztatową z badaniami źródłowymi i eksperymentalnym odtwarzaniem dawnych technologii.
Jest członkiem rzeczywistym Związku Polskich Artystów Fotografików. Jego prace były prezentowane na wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce i za granicą.
Od praktyki do badań
Wieloletnia praca z dawnymi technikami fotograficznymi stała się z czasem również obszarem badań naukowych Radosława Brzozowskiego.
Jego rozprawa doktorska, przygotowana w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, nosi tytuł „Rozwój srebrowych technik fotograficznych w XIX w. Opis cech charakterystycznych dla poszczególnych procesów i ich modyfikacji”. Badania pozwalające na jej przygotowanie realizowane były w ramach projektu PRELUDIUM 20 finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki, którego Radosław Brzozowski był kierownikiem.
Badania dotyczyły dziewiętnastowiecznych, nieprzemysłowych technik srebrowych oraz możliwości ich rekonstrukcji i identyfikacji. W ramach pracy powstały 164 modele fotograficzne, wykonane możliwie wiernie według historycznych technologii.
Takie podejście pozwala spojrzeć na dawną fotografię jednocześnie od strony historycznej, technologicznej i praktycznej. Ma znaczenie zarówno dla osób badających i konserwujących historyczne fotografie, jak i dla współczesnych fotografów pracujących z dawnymi procesami.
Publikacje naukowe i konserwatorskie
W 2025 roku w „Notesie Konserwatorskim” Biblioteki Narodowej ukazały się dwa obszerne artykuły Radosława Brzozowskiego i Izabeli Zając.
„Metoda kolodionowa w tworzeniu negatywów fotograficznych” poświęcona jest różnym odmianom negatywowych procesów kolodionowych, sposobom ich wywoływania, wzmacniania i utrwalania oraz zagadnieniom związanym z identyfikacją poszczególnych wariantów procesu.
„Metody wywołania srebrowego obrazu fotograficznego w XIX wieku” dotyczą historycznych sposobów wywoływania materiałów negatywowych i pozytywowych oraz rozwoju wywoływania fizycznego i chemicznego w dziewiętnastowiecznej fotografii.
Konferencje, badania i współpraca z instytucjami
Radosław Brzozowski uczestniczy w konferencjach, sympozjach i projektach poświęconych historii, technologii oraz ochronie fotografii.
Podczas konferencji „Niszczenie i ratowanie dziedzictwa kulturowego oraz ich wpływ na tożsamość społeczną” w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku wygłosił referat „Zagadnienia (nie)trwałości zapisu fotograficznego” w panelu poświęconym ochronie dziedzictwa kulturowego.
W 2016 roku uczestniczył w toruńskiej konferencji „Czarno-biały obraz świata. Problemy ochrony i konserwacji dawnych fotografii”, poświęconej ochronie i konserwacji historycznych materiałów fotograficznych. W publikacji pokonferencyjnej znalazł się jego tekst „Trudności w odtwarzaniu emulsji żelatynowo-srebrowych”.
W 2024 roku, podczas VIII Konferencji Konserwatorskiej „Ochrona archiwaliów – aktualne wyzwania” na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, wspólnie z Izabelą Zając przedstawił referat „Dziewiętnastowieczne procesy srebrowe – omówienie wybranych technik”, dotyczący rekonstrukcji i identyfikacji historycznych procesów srebrowych.
Brał również udział w Międzynarodowym Sympozjum Dawnych Technologii Fotograficznych w Muzeum Fotografii w Šiauliai na Litwie. Prowadził tam seminarium poświęcone rekonstrukcji i identyfikacji XIX-wiecznych srebrowych procesów fotograficznych oraz warsztat techniki carbon print.
Podczas edycji sympozjum w 2022 roku prezentowana była również jego wystawa „Przegląd fotografii XIX wieku”, obejmująca czterdzieści prac wykonanych w historycznych technikach fotograficznych.
Fotografia jako praktyka
Historyczna technika nie jest dla Radosława Brzozowskiego sposobem na automatyczne nadanie fotografii dawnego wyglądu. Proces traktuje jako narzędzie — podobnie jak aparat, światło czy sposób pracy z obrazem. Dawna technologia może służyć zarówno badaniu historii medium, jak i tworzeniu całkowicie współczesnej fotografii.
Jednym z projektów, w których technika stała się integralną częścią opowieści, jest „Wesele kaszubskie wg I. Gulgowskiego”. Projekt powstał we współpracy z Muzeum – Kaszubskim Parkiem Etnograficznym we Wdzydzach Kiszewskich, a wszystkie fotografie wykonano w technice ambrotypii.
W 2023 roku w Małej Galerii Fotografii ZPAF w Toruniu zaprezentował wystawę „Poza Czasem”, łączącą twórczość fotograficzną z wieloletnią pracą nad historycznymi procesami i badaniami nad technologią fotografii.
Książki
Radosław Brzozowski jest autorem książek poświęconych fotografii klasycznej i historycznym technikom fotograficznym:
Fotografia obnażona
Ambrotypia. Przewodnik praktyczny
Odbitka albuminowa. Przewodnik praktyczny
Ciemnia analogowa
Technika pigmentowa. Przewodnik praktyczny
Cyjanotypia. Przewodnik praktyczny
Wesele kaszubskie wg I. Gulgowskiego
Publikacje dotyczące technik historycznych powstawały jako rozwinięcie wieloletniej praktyki warsztatowej i pracy z dawnymi procesami fotograficznymi.
Radosław Brzozowski jest również autorem rozdziału poświęconego samodzielnie wykonywanym papierom żelatynowo-srebrowym typu POP w książce Denise Ross „The Handmade Silver Gelatin Emulsion Print: Creating Your Own Liquid Emulsions for Black & White Paper”, wydanej przez Routledge.
Edukacja
Od wielu lat łączy działalność artystyczną i badawczą z nauczaniem fotografii. Prowadzi warsztaty, wykłady i konsultacje dotyczące historycznych procesów fotograficznych oraz współpracuje z fotografami i instytucjami zainteresowanymi historią, technologią i konserwacją fotografii.
Na Technikach Szlachetnych dzieli się wiedzą wynikającą z praktyki warsztatowej, badań źródłowych i wieloletniej pracy z materiałami fotograficznymi.
Więcej o autorze
Portfolio · ZPAF · ORCID · Wikipedia Lubimyczytać
English version: Alternative Photographic Supplies