O papierach do technik historycznych można napisać całą książkę. Po pierwsze istnieją papiery produkowane specjalnie z myślą o nas, takie jak choćby Bergger COT 320. Po drugie, do technik w różnym stopniu nadają się różne dostępne na rynku papiery przeznaczone dla artystów – malarzy, grafików, rysowników.
W tej sekcji postaram się przybliżyć kwestie związane z wyborem odpowiedniego papieru oraz opisać te z dostępnych na rynku papierów, które uważam za szczególnie użyteczne.
Zastanówmy się, jakie cechy decydują o użyteczności papieru dla historycznych procesów fotograficznych.
 |
| ilustracja AI |
1. Materiał, z którego został wykonany
Ogólnie rzecz biorąc, dostępne na rynku papiery najczęściej wykonywane są z pulpy drzewnej lub włókien bawełny albo też mieszanki tych dwóch. Dla naszych celów zazwyczaj najlepsze są papiery bawełniane lub wyprodukowane z mieszanki tych dwóch materiałów.
Najczęściej sprawdza się zasada, że im papier zawiera więcej bawełny, tym lepiej sprawdza się w wielu historycznych procesach fotograficznych. Nie jest to jednak reguła bez wyjątków – znaczenie mają również inne właściwości konkretnego papieru.
2. Wybielacze optyczne
Wiele papierów jest sztucznie wybielanych. Niestety rozwiązanie to zazwyczaj nie sprawdza się w fotografii, a najlepsze papiery do wielu historycznych procesów fotograficznych są wolne od wybielaczy optycznych.
3. Kwasowość
Papier, który ma zapewnić trwałe i bezpieczne podłoże dla obrazu fotograficznego, powinien być bezkwasowy.
Warto jednak pamiętać, że aby zapewnić trwałą bezkwasowość papieru, producenci często stosują tzw. bufor alkaliczny, czyli domieszkę substancji neutralizującej kwasy. Niestety potrafi ona również wpływać na kwasowy odczyn roztworu uczulającego, np. w przypadku platynotypii.
Dlatego też niektóre techniki wymagają użycia papierów wolnych od bufora alkalicznego, takich jak Bergger COT 320, lub wcześniejszego odpowiedniego przygotowania papieru.
4. Faktura
Kolejnym ważnym czynnikiem jest faktura. Generalnie rzecz biorąc, zdjęcia najlepiej udają się na papierach gładkich lub posiadających bardzo, bardzo delikatną fakturę – chyba oczywiście, że nasz zamysł artystyczny faktury wymaga.
Jeśli decydujemy się na papier o mocnej fakturze, musimy pamiętać o takim sposobie rozłożenia emulsji, by dotarła ona we wszystkie zagłębienia – prawdopodobnie będzie to wymagało nie tylko użycia pędzla, ale i większej ilości samej emulsji.
Oczywiście istnieją takie techniki, jak na przykład guma chromianowa, które doskonale wyglądają na papierach o mocnej fakturze.
5. Trwałość po zamoczeniu
Zazwyczaj papiery o dużej zawartości bawełny są bardziej odporne na zamaczanie, a długą kąpiel bardzo dobrze znoszą papiery bawełniane. Warto to jednak sprawdzić – lub zasięgnąć porady – przed zakupem większej ilości nieznanego papieru.
6. Chłonność
Papiery w różnym stopniu wchłaniają płyny. Nie musi to mieć wpływu na jakość obrazu, ale z pewnością wpłynie na ilość potrzebnego do jego pokrycia roztworu roboczego.
7. Równomierne schnięcie
Wszystkie papiery zmieniają swoje wymiary podczas moczenia i wysychania, ale nie wszystkie robią to równomiernie, co może prowadzić do deformacji obrazu. Wysokiej jakości papiery akwarelowe i fotograficzne zazwyczaj zachowują się pod tym względem znacznie lepiej.
Innym problemem związanym z tym zagadnieniem jest to, jak zachowuje się powierzchnia papieru po wyschnięciu – często nawet bardzo wysokiej klasy papiery falują się lub tracą gładką powierzchnię po wielokrotnych kąpielach.
dr Radosław Brzozowski