Z niewiadomych zupełnie powodów bardzo niewiele osób przywiązuje wagę do prawidłowej oprawy własnych zdjęć. Przyznam, że jest to szczególnie zaskakujące u osób zajmujących się technikami szlachetnymi czy historycznymi, wymagającymi często znacznego nakładu pracy.
Szczególnie właśnie te zdjęcia, podobnie jak fotografie wykonane w ciemni, zasługują na oprawę zapewniającą nie tylko odpowiednią prezentację, ale również możliwie dobre warunki przechowywania.
Kwestie estetyczne są, co oczywiste, bardzo indywidualne i trudno stworzyć jednoznaczny poradnik ich dotyczący. O wiele łatwiej sprawa ma się z kwestiami technicznymi, a więc archiwalnością oprawy.
 |
| Fotografie oprawione w passe-partout i ramy. Fot. Małgorzata Bardoń |
Materiały do oprawy fotografii
Pierwszym problemem, z którym musimy się zmierzyć, są materiały wykorzystywane do oprawy zdjęć.
Co z tego, że naszą pracę wykonaliśmy na dobrej jakości, trwałym papierze, jeśli następnie umieścimy ją w materiałach, które z czasem mogą negatywnie oddziaływać na fotografię?
Do oprawy prac warto stosować materiały przeznaczone do zastosowań konserwatorskich i fotograficznych. Dotyczy to zarówno kartonu stanowiącego podłoże, jak i passe-partout oraz materiałów używanych do mocowania odbitki.
Samo określenie materiału jako „bezkwasowy” nie zawsze mówi przy tym wszystko o jego przydatności do długotrwałego kontaktu z fotografią. Dobrym punktem odniesienia są materiały, które przeszły PAT – Photographic Activity Test, badający ich możliwe oddziaływanie na materiały fotograficzne.
Jak mocować odbitkę?
Kolejną kwestią jest sposób zamocowania fotografii. Jeżeli zależy nam na archiwalności i odwracalności oprawy, nie powinniśmy po prostu przyklejać całej odbitki do podłoża przypadkowym klejem.
W konserwatorskiej oprawie stosuje się między innymi odpowiednie narożniki fotograficzne albo zawiasy wykonane z materiałów przeznaczonych do długotrwałego kontaktu z papierem i fotografią. Pozwalają one utrzymać odbitkę na miejscu bez trwałego przyklejania całej jej powierzchni.
Ma to również tę zaletę, że fotografię można w przyszłości wyjąć z oprawy albo wymienić uszkodzone passe-partout bez ingerowania w samą odbitkę.
Wybierając taśmy, kleje czy narożniki, warto zwracać uwagę nie tylko na określenie „bezkwasowe”, lecz przede wszystkim na to, czy producent rzeczywiście przeznacza dany materiał do zastosowań archiwalnych lub konserwatorskich.
Passe-partout też ma znaczenie
Passe-partout nie jest wyłącznie elementem dekoracyjnym. Oddziela powierzchnię fotografii od szyby, tworzy wokół niej przestrzeń i stanowi część całej oprawy mającej chronić pracę.
Dlatego jego jakość ma znaczenie. Najtańszy karton może dobrze wyglądać w chwili oprawienia fotografii, ale niekoniecznie będzie materiałem odpowiednim do jej wieloletniego przechowywania.
Skoro zainwestowaliśmy czas w wykonanie odbitki – szczególnie odbitki wykonanej ręcznie w technice historycznej czy szlachetnej – warto poświęcić równie dużo uwagi materiałom, z którymi będzie miała kontakt przez następne lata.
dr Radosław Brzozowski